Πολλές φορές στα δελτία καιρού του Kitasweather έχουμε αναφερθεί στον όρο “γραμμή λαίλαπας”. Τι ακριβώς όμως είναι μια γραμμή λαίλαπας, πότε δημιουργείται και τι καιρό φέρνει σε μια περιοχή;
Η γραμμή λαίλαπας (Squall Line) εμπίπτει στην κατηγορία των νεφικών συστήματων κατακόρυφης ανάπτυξης μέσης κλίμακας (mesoscale convective systems ή MCS) και αναφέρεται σε μία γραμμή ή ζώνη από οργανωμένες καταιγίδες, η οποία συνοδεύεται αρκετά συχνά από ισχυρούς ριπαίους ανέμους (οι οποίοι σε κάποιες περιπτώσεις μπορούν να ξεπεράσουν και τους 50 κόμβους (10 μποφόρ)), πτώση θερμοκρασίας και ισχυρές βροχοπτώσεις. To μήκος μιας γραμμής λαίλαπας κυμαίνεται κυρίως από 80 έως εκατοντάδες χιλιόμετρα και ο χρόνος ζωής της είναι κυρίως μερικών ωρών. Συνήθως στα μέσα γεωγραφικά πλάτη, η γραμμή λαίλαπας παρατηρείται μπροστά από το ψυχρό μέτωπο και σε απόσταση έως και 300 χιλιόμετρα πριν από αυτό. Στα μετεωρολογικά ραντάρ γίνεται αντιληπτή σαν μία γραμμή ή ζώνη από υψηλές ανακλαστικότητες αφού όπως προαναφέραμε μιλάμε για μία γραμμή ή ζώνη από οργανωμένες καταιγίδες.
Στην εικόνα πιο κάτω βλέπετε μία γραμμή λαίλαπας όπως αυτή φαίνεται από ραντάρ τύπου Doppler και η οποία ξέσπασε μπροστά από ένα ψυχρό μέτωπο στην Αμερική στις 7 Ιανουαρίου 2007. Αν παρατηρήσουμε πιο προσεκτικά την εικόνα από το ραντάρ, μπορούμε επίσης να διακρίνουμε και την λεγόμενη ηχώ τόξου (bow echo), η οποία είναι συνήθως ένα σημάδι των καταστροφικών οριζόντιων ανέμων που συνοδεύουν τέτοιου είδους καταιγίδες.
Η γραμμή λαίλαπας μπορεί να συμβεί οποιαδήποτε εποχή, αλλά στην περιοχή της Κύπρου συνηθίζει να συμβαίνει μεταξύ Οκτώβρη και Μάη και κυρίως κατά τους χειμερινούς μήνες. Η γραμμή λαίλαπας μπορεί να είναι είτε συμπαγής (οι καταιγίδες δηλαδή «αγγίζουν» η μία την άλλη) ή μπορεί να είναι και σπασμένη (broken squall line), δηλαδή να υπάρχουν κάποια κενά μεταξύ των καταιγίδων.
Στην εικόνα κάτω αριστερά βλέπετε μία συμπαγής γραμμή λαίλαπας – όπως αυτή αποτυπώθηκε από ένα ραντάρ στις 9 Μαρτίου 2006 στην Αμερική – ενώ στην εικόνα στα δεξιά βλέπετε μία σπασμένη γραμμή λαίλαπας, όπως αυτή αποτυπώθηκε από ένα δορυφόρο στις 28 Αυγούστου 2007. Βέβαια, το αμόνι που σχηματίζουν οι καταιγίδες καμιά φορά μπορεί να μας ξεγελάσει και να μην κάνει ορατή την σπασμένη γραμμή λαίλαπας γι΄αυτό και η εικόνα ραντάρ είναι πάντα πιο ξεκάθαρη.
Tι είναι όμως αυτό που καθορίζει αν η γραμμή λαίλαπας θα είναι συμπαγής ή σπασμένη; Υπάρχουν μερικοί καθοριστικοί παράγοντες αλλά δεν είναι πάντα φανερό ποιος από τους 2 τύπους θα δημιουργηθεί ακόμα και για τους προγνώστες μετεωρολόγους. Παρόλα αυτά, όταν ο άνεμος στα μέσα και ανώτερα στρώματα της καταιγίδας πνέει παράλληλα με το αρχικό μέτωπο (πχ. ένα ψυχρό μέτωπο), αυτό ευνοεί την δημιουργία μίας συμπαγούς γραμμής λαίλαπας.
Πιο κάτω απεικονίζονται 2 σενάρια γραμμών λαίλαπας τα οποία ξεκίνησαν από ένα ψυχρό μέτωπο. Οι λεπτές μπλε γραμμές παρουσιάζουν τα ριπαία μέτωπα. Το παχύ μωβ τόξο παρουσιάζει την κατεύθυνση των ανέμων στα ανώτερα στρώματα της καταιγίδας.
Στην περίπτωση μίας συμπαγούς γραμμής λαίλαπας, παρατηρούμε ότι οι άνεμοι στα ανώτερα στρώματα της καταιγίδας πνέουν από τα νοτιοδυτικά, σχεδόν παράλληλα με το ψυχρό μέτωπο. Αρχικά παρουσιάζονται μόνο μερικές χωριστές καταιγίδες αλλά ο άνεμος στα ανώτερα στρώματα των καταιγίδων μεταφέρουν υδροσταγόνες προς τα βορειοανατολικά. Καθώς αυτές οι υδροσταγόνες πέφτουν προς το έδαφος, βοηθούν στην επιμήκυνση και στην συνένωση της κάθε ξεχωριστής ψυχρής λίμνης στην επιφάνεια σε μία συνεχόμενη ψυχρή λίμνη. Με την σειρά της η συνεχόμενη αυτή ψυχρή λίμνη προωθεί μία σχετικά συμπαγής ζώνη από καταιγίδες καθώς νέες καταιγίδες δημιουργούνται κατά μήκος του ριπαίου μετώπου.
Παρόλα αυτά, στην περίπτωση μίας σπασμένης γραμμής λαίλαπας, οι άνεμοι στα ανώτερα στρώματα της καταιγίδας πνέουν δια μέσου του μετώπου, με μία σχετικά μεγάλη γωνία. Σε αυτή την περίπτωση, οι άνεμοι στα ανώτερα στρώματα της καταιγίδας δεν μπορούν να βοηθήσουν στην ανάπτυξη μίας συνεχόμενης ψυχρής λίμνης για τον λόγο ότι μεταφέρουν τις υδροσταγόνες καθέτως του ψυχρού μετώπου. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα το κάθε κύτταρο στην γραμμή λαίλαπας να ξεχωρίζει από τα υπόλοιπα για μεγάλη διάρκεια.
Δυστυχώς η πρόγνωση του τύπου της γραμμής λαίλαπας που θα δημιουργηθεί (συμπαγής ή σπασμένη) δεν είναι τόσο εύκολη όσο ο καθορισμός της γωνίας που έχει ο άνεμος στα μέσα και ανώτερα στρώματα της καταιγίδας με το μέτωπο και πολλές φορές εξαρτάται από διάφορους άλλους παράγοντες όπως πχ. η ταχύτητα, ο τύπος και η ένταση του μετώπου. Γι΄αυτό και η ακριβής πρόγνωση είναι δύσκολη.
Για ποιον λόγο όμως είναι σημαντικός ο διαχωρισμός μεταξύ των 2 τύπων γραμμής λαίλαπας; Ο κύριος λόγος είναι τα φαινόμενα που μπορούν να προκαλέσουν. Μία σπασμένη γραμμή λαίλαπας μπορεί να ενέχει μεγαλύτερο κίνδυνο για ανεμοστρόβιλους ενώ μία συμπαγής γραμμή λαίλαπας μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για καταστροφικούς οριζόντιους ανέμους.
Όσον αφορά την περιοχή της Κύπρου, μεγάλο μέρος των γραμμών λαίλαπας που μας επηρεάζουν κυρίως κατά τη χειμερινή περίοδο φτάνουν είτε εξασθενημένες, είτε σπασμένες, είτε στη φάση διάλυσης τους. Σε μικρότερο βαθμό η περιοχή μας επηρεάζεται από καλά οργανωμένες γραμμές λαίλαπας, οι οποίες διασχίζουν το νησί κυρίως από τα δυτικά προς τα ανατολικά.
Στις εικόνες πιο κάτω βλέπετε διάφορες περιπτώσεις με γραμμές λαίλαπας που επηρέασαν την περιοχή μας παλαιότερα.
Ένα παράδειγμα καλά οργανωμένης γραμμής λαίλαπας που επηρέασε το νησί μας είχαμε στις 30 Ιανουαρίου 2021 όταν γραμμή λαίλαπας εισήλθε στο νησί από τα βορειοδυτικά και διέσχισε το νησί κινούμενη νοτιοανατολικότερα. Η συγκεκριμένη γραμμή λαίλαπας έδωσε έντονες βροχοπτώσεις και συνοδευόταν από πολύ ισχυρούς οριζόντιους ανέμους οι οποίοι προκάλεσαν ζημιές σε διάφορες περιοχές του νησιού. Στο βίντεο πιο κάτω βλέπετε την γραμμή λαίλαπας που μας επηρέασε το βράδυ της συγκεκριμένης ημέρας ενώ αν θέλετε να διαβάσετε περισσότερα σχετικά με το συγκεκριμένο συμβάν, πατήστε στον πιο κάτω σύνδεσμο:
Ανάλυση των ακραίων καιρικών φαινομένων του Σαββάτου της 30ης Ιανουαρίου 2021
